اقتصاد کلان
محمد علی احسانی؛ هادی کشاورز؛ مسعود کشاورز
دوره 7، شماره 26 ، فروردین 1396، ، صفحه 125-144
چکیده
سیاستهای پولی و مالی از مهمترین سیاستهای تثبیت اقتصادی هستند که برای مدیریت و کنترل سمت تقاضا استفاده میشوند اما صاحبنظران اقتصادی در مورد این سیاستها و نتایج حاصل از آن اتفاقنظر ندارند. آنچه باید بدان توجه داشت این است که ریشه مباحث مطرح شده در موافقت یا مخالفت با این سیاستها، اختلافنظر درباره آثار بر جای مانده ...
بیشتر
سیاستهای پولی و مالی از مهمترین سیاستهای تثبیت اقتصادی هستند که برای مدیریت و کنترل سمت تقاضا استفاده میشوند اما صاحبنظران اقتصادی در مورد این سیاستها و نتایج حاصل از آن اتفاقنظر ندارند. آنچه باید بدان توجه داشت این است که ریشه مباحث مطرح شده در موافقت یا مخالفت با این سیاستها، اختلافنظر درباره آثار بر جای مانده از اجرای این سیاستها بر اقتصاد است. این مطالعه تلاش میکند با تعدیلاتی در یک مدل تعادل عمومی پویای تصادفی کینزی جدید برای اقتصاد ایران، آثار اجرای سیاستهای پولی و مالی بر نوسانات بازار کار را بررسی کند. پس از تخمین مدل با استفاده از روش بیزین الگو شبیهسازی شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان میدهد که استخدام دولت بیشترین سهم را در تبیین نوسانات بیکاری و تکانه پولی بیشترین نقش را در اشتغال بخش خصوصی ایفا میکند. همچنین بررسی توابع عکسالعمل آنی نشان میدهد که تکانه پولی، تکانه استخدام بخش دولتی و تکانه درآمد نفتی بیکاری کل را کاهش میدهد.
دادههای تابلویی پویا
فریبا حسینی مرام؛ احمد سرلک؛ غلامعلی حاجی
چکیده
رشد اقتصادی متأثر از سرعت نوآوری است. این امر با توجه به تکامل سریع فناوری، چرخه عمر کوتاهتر محصول امکانپذیر است. فساد نیزاز مهمترین چالشهای تأثیرگذار بر چشمانداز توسعه کشورها در سطح ملی و بینالمللی است. فساد از عوامل متعددی، همچون نوآوری، جمعیت، حجم فعالیتهای دولت، شاخص توسعه انسانی، درجه باز بودن تجاری، رانت منابع طبیعی ...
بیشتر
رشد اقتصادی متأثر از سرعت نوآوری است. این امر با توجه به تکامل سریع فناوری، چرخه عمر کوتاهتر محصول امکانپذیر است. فساد نیزاز مهمترین چالشهای تأثیرگذار بر چشمانداز توسعه کشورها در سطح ملی و بینالمللی است. فساد از عوامل متعددی، همچون نوآوری، جمعیت، حجم فعالیتهای دولت، شاخص توسعه انسانی، درجه باز بودن تجاری، رانت منابع طبیعی و... تأثیر میپذیرد. همچنین فساد تحت تأثیر شرایط بینالمللی و سرریز مناطق دیگر بهخصوص کشورهای همسایه است. کشورهای دارای مرزهای مشترک، دارای ویژگیهای مشترک نزدیک به هم بوده و منجر به رفتارهای مشابه میشود که میتواند بر فساد تأثیرگذار باشد. هدف تحقیق حاضر بررسی عوامل مؤثر بر فساد با تأکید بر نوآوری برای کشور ایران و شش کشور همسایه دارای مرز خشکی با ایران، با استفاده از رویکرد پانل فضایی پویا در دوره زمانی 2022-2008 میباشد. نتایج نشان میدهد که نوآوری و شاخص توسعه انسانی تأثیر منفی بر فساد در ایران و کشورهای همجوار در کوتاهمدت و بلندمدت دارد. متغیر نسبت مخارج دولت به تولید ناخالص داخلی در کوتاهمدت و بلندمدت رابطه مثبت با فساد دارد. متغیرهای وقفه فساد، وقفه فضایی فساد، جمعیت و رانت منابع طبیعی دارای تأثیر مثبت بر فساد در ایران و کشورهای همجوار است لیکن دارای اثرات متفاوت کوتاهمدت و بلندمدت بر فساد میباشند.
نابرابری درآمد
مهدی زاهد غروی؛ میثم حداد؛ فاطمه صادق پور؛ محمد رضا محمدی
چکیده
نابرابری توزیع درآمد یکی از چالشها و مسائل هر اقتصادی است. اگر نابرابری توزیع درآمد به شدت افزایش یابد، نارضایتی اجتماعی دامن زده میشود و خطر ناآرامیهای اجتماعی و سیاسی به شدت افزایش مییابد. با توجه به اهمیت رابطه رشد اقتصادی با نابرابری توزیع درآمد و امکان تفاوت این ارتباط در کشورهای مختلف، این پژوهش ارتباط بین رشد اقتصادی ...
بیشتر
نابرابری توزیع درآمد یکی از چالشها و مسائل هر اقتصادی است. اگر نابرابری توزیع درآمد به شدت افزایش یابد، نارضایتی اجتماعی دامن زده میشود و خطر ناآرامیهای اجتماعی و سیاسی به شدت افزایش مییابد. با توجه به اهمیت رابطه رشد اقتصادی با نابرابری توزیع درآمد و امکان تفاوت این ارتباط در کشورهای مختلف، این پژوهش ارتباط بین رشد اقتصادی و نابرابری توزیع درآمد در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه و اقتصادهای در حال گذار را با روش دادههای ترکیبی در دوره زمانی 2003 تا 2019 بررسی کرده است. یافتههای پژوهش دلالت دارند که در کشورهای توسعه یافته منحنی کوزنتس U شکل معکوس تأیید نشده است، اما در کشورهای در حال توسعه تأیید شده است. همچنین در اقتصادهای در حال گذار رابطه رشد اقتصادی با نابرابری توزیع درآمد، درجه دوم نبوده و به صورت خطی و معکوس بوده است. از نتایج این مطالعه میتوان در برنامهریزی و اتخاذ تصمیم برای توزیع درآمد در بین کشورهای مختلف براساس درجه توسعه یافتگی و پیشبینی رشد اقتصادی آنها استفاده کرد.
اقتصاد کلان
امیرعلی فرهنگ؛ علی یونسی؛ وحید نیک پی پسیان؛ آمنه لطفی
چکیده
یکی از مهمترین موضوعات مورد بحث در کشورها، بهویژه در کشورهای درحال توسعه رشد اقتصادی است. یکی از عوامل موثر در افزایش نرخ رشد اقتصادی، کارآفرینی میتواند باشد. زیرا کارآفرینان با توجه به خصوصیات ممتاز و برجسته خود قادرند منابع لازم برای ایجاد رشد و توسعه تولید و منابع انسانی فراهم کرده، اشتغال و کسب و کار جدید ایجاد کرده و با نوآوری ...
بیشتر
یکی از مهمترین موضوعات مورد بحث در کشورها، بهویژه در کشورهای درحال توسعه رشد اقتصادی است. یکی از عوامل موثر در افزایش نرخ رشد اقتصادی، کارآفرینی میتواند باشد. زیرا کارآفرینان با توجه به خصوصیات ممتاز و برجسته خود قادرند منابع لازم برای ایجاد رشد و توسعه تولید و منابع انسانی فراهم کرده، اشتغال و کسب و کار جدید ایجاد کرده و با نوآوری صنعتی، دامنه محصولات و خدمات را توسعه دهند. لذا، در شرایط کنونی ضرورت پرداختن به مقوله کارآفرینی و اثرات آن بر بهبود عملکرد متغیرهای کلان اقتصادی علی الخصوص در استانهای کمتر توسعهیافته بیش از پیش احساس میگردد. از اینرو، هدف پژوهش حاضر، تحلیل فضایی اثرات سرریز شاخص کارآفرینی بر رشد اقتصادی در استان-های ایران طی بازه زمانی 1392-1399 است. نتایج حاصل از این بررسی در چارچوب دادههای ترکیبی فضایی و بر اساس تخمین زن دوربین فضایی نشان داد که لگاریتم شاخص کارآفرینی و اثرات مجاورت آن، تاثیری مثبت بر رشد اقتصادی در استانهای ایران دارد. از سایر نتایج تحقیق، متغیرهای لگاریتم سرمایه انسانی و لگاریتم جریان ورودی سرمایهگذاری مستقیم خارجی تاثیری مثبت و معنیدار بر رشد اقتصادی استانهای فوق دارند در حالیکه، متغیر نرخ بیکاری تاثیری منفی بر رشد اقتصادی استانها دارد. بر اساس نتایج تحقیق، افزایش اختیارات استانی و منطقهای با توجه به مزیتهای نسبی منطقهای، بهبود زیرساختهای اقتصادی در استانهای محروم و کمتر توسعهیافته جهت سرریز هرچه بیشتر کارآفرینان به آن مناطق توصیه میشود.
اقتصاد کلان
مصطفی اسکندری؛ عباس معمار نژاد؛ سید شمس الدین حسینی
چکیده
سیاستهای پولی، مجموعه تصمیمات و اقدامات مقامات پولی کشور بـرای تأثیرگذاری بر سطح فعالیتهای اقتصادی است. هدف از پژوهش حاضر تحلیل اثر شوکهای اقتصادی و سیاست پولی بهینه بر رفاه در اقتصاد ایران با الگوی تعادل عمومی تصادفی پویا (DSGE) است. روش انجام تحقیق بهصورت تحلیلی – توصیفی و کاربردی است. نحوه اجرا با استفاده از دیتاهایی که از ...
بیشتر
سیاستهای پولی، مجموعه تصمیمات و اقدامات مقامات پولی کشور بـرای تأثیرگذاری بر سطح فعالیتهای اقتصادی است. هدف از پژوهش حاضر تحلیل اثر شوکهای اقتصادی و سیاست پولی بهینه بر رفاه در اقتصاد ایران با الگوی تعادل عمومی تصادفی پویا (DSGE) است. روش انجام تحقیق بهصورت تحلیلی – توصیفی و کاربردی است. نحوه اجرا با استفاده از دیتاهایی که از مرکز آمار ایران و بانک مرکزی گرفته شده مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که این نوع سیاستهای پولی بهینه تأثیر مستقیمی بر کل اقتصاد و رفاه داشتهاند. نتایج نشان داد بانک مرکزی با وضع سیاستهای پولی بهینه تأثیر معناداری بر میزان رشد اقتصادی ایجاد کرده است؛ در طی این دوره (1401-1390)، رشد اقتصادی بهصورت 5/0% و 5/1% و 2% بهبود پیدا کرده است؛ بنابراین میتوان بیان کرد که با اتخاذ سیاستهای پولی بهینه، تولید کل افزایش، بهتبع آن میزان اشتغالزایی همافزایش مییابد. نرخ دستمزدها همافزایشی بوده است؛ بنابراین رشد اقتصادی بهبود پیدا میکند. با تحلیل شوکهای اقتصادی میتوان بیان کرد که در اثر این نوع شوکها کل اقتصاد درگیر میشود؛ بنابراین سیاستهای پولی بایستی بهگونهای اتخاذ شوند تا تأثیر منفی بر اقتصاد نداشته باشند. همانطور که در شوکهای اقتصادی بیان شد، شوک ناشی از افزایش نرخ ارز باعث افزایش میزان تورم میشود و سایر متغیرهای اقتصادی را تحت تأثیر قرار میدهد. شوک ناشی از افزایش میزان تولید نفت و همچنین افزایش داراییهای خارجی باعث رشد اقتصادی میشوند.
بازار سرمایه
جهانگیر فاتحی؛ احمد نقیلو؛ محمد دالمن پور؛ اشکان رحیم زاده
چکیده
در این مقاله،با طراحی یک الگوی تعادل عمومی پویای تصادفی (DSGE) برای اقتصاد باز،شامل بخش بانکی و درونزایی ریسک اعتباری،به بررسی آثار تکانه منفی قیمت جهانی نفت بر متغیرهای کلان اقتصاد ایران پرداخته شده است. در راستای ارزیابی جامعتر،دو سناریو در نظر گرفته شده است: یکی بدون در نظر گرفتن ریسک اعتباری،و دیگری با لحاظ اثرات آن.نتایج شبیهسازی ...
بیشتر
در این مقاله،با طراحی یک الگوی تعادل عمومی پویای تصادفی (DSGE) برای اقتصاد باز،شامل بخش بانکی و درونزایی ریسک اعتباری،به بررسی آثار تکانه منفی قیمت جهانی نفت بر متغیرهای کلان اقتصاد ایران پرداخته شده است. در راستای ارزیابی جامعتر،دو سناریو در نظر گرفته شده است: یکی بدون در نظر گرفتن ریسک اعتباری،و دیگری با لحاظ اثرات آن.نتایج شبیهسازی نشان میدهد که کاهش قیمت نفت با کاهش درآمدهای ارزی،باعث افزایش نرخ ارز و کاهش تقاضا برای کالاهای وارداتی میشود.این تحول در کوتاهمدت از طریق اثر جانشینی،به افزایش موقتی در تولید و اشتغال غیرنفتی منجر میشود،اما در ادامه با کاهش تولید نفت،محدودیت در پایه پولی و افت ظرفیت اعتباری، تولید کل و اشتغال با کاهش مواجه میشوند. در مدل شامل ریسک اعتباری، کاهش درآمد بنگاهها توان بازپرداخت تسهیلات را تضعیف کرده و منجر به افزایش نکول وامها میشود. در نتیجه،بانکها با افت سودآوری و افزایش ریسک مواجه شده، شرایط اعطای تسهیلات را سختگیرانهتر میکنند. این پدیده باعث کاهش شدیدتر عرضه اعتبار شده و بهطور مضاعف سرمایهگذاری،مصرف،تولید و اشتغال را تحت فشار قرار میدهد. افزون بر این، کاهش درآمدهای مالیاتی و محدود شدن فضای مالی دولت،روند رکود را تعمیق میکند. مقایسه نتایج دو سناریو حاکی از آن است که وجود ریسک اعتباری میتواند شدت و ماندگاری اثرات منفی شوک نفتی بر اقتصاد کلان را افزایش دهد.بر این اساس، کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی، تنوعبخشی به ساختار تولید،و ارتقای نظام نظارتی و مدیریت ریسک اعتباری بهعنوان سیاستهایی کلیدی برای افزایش تابآوری اقتصاد پیشنهاد میشود.
نابرابری درآمد
امین شاه بابای آشتیانی؛ محمدجواد شریف زاده
چکیده
این مطالعه با بهکارگیری روش شبیهسازی خرد غیررفتاری مبتنی بر دادههای طرح هزینه-درآمد خانوار مرکز آمار ایران (۱۴۰۲)، آثار بازتوزیعی یکپارچهسازی نظام مالیاتی را در قالب سه سناریو تحلیل میکند. سناریوی اول اخذ مالیات مجزا به تفکیک پایههای درآمدی را شبیهسازی میکند. سناریوی دوم با اتخاذ چارچوب مالیات برجمع درآمد، منابع درآمدی ...
بیشتر
این مطالعه با بهکارگیری روش شبیهسازی خرد غیررفتاری مبتنی بر دادههای طرح هزینه-درآمد خانوار مرکز آمار ایران (۱۴۰۲)، آثار بازتوزیعی یکپارچهسازی نظام مالیاتی را در قالب سه سناریو تحلیل میکند. سناریوی اول اخذ مالیات مجزا به تفکیک پایههای درآمدی را شبیهسازی میکند. سناریوی دوم با اتخاذ چارچوب مالیات برجمع درآمد، منابع درآمدی مشمول مالیات را تجمیع و مطابق با چارچوب ارائه شده در لایحه اصلاح مالیاتهای مستقیم مشمول مالیات مینماید. سناریوی سوم همراه شدن چارچوب مالیات بر جمع درآمد با یک سیاست بازتوزیعی است که طی آن درآمد مالیاتی حاصل از یکپارچهسازی به پرداختهای نقدی هدفمند به خانوارهای زیر خطفقر نسبی اختصاص مییابد.یافتههای این مطالعه نشان میدهد مالیاتستانی مجزا بهخصوص برای درآمدهای بالایی توزیع، روندهای تصاعدی مورد انتظار را ندارد و نظام مالیاتی یکپارچه در مقایسه با نظام مالیاتی مجزا از تناسب بیشتری با اصل عدالت عمودی برخوردار است. نظام مالیاتی مجزا (سناریوی اول) با کاهش 2/7 درصدی ضریب جینی به 0/3576، اثر بازتوزیعی ضعیفی نشان میدهد. مالیات بر جمع درآمد (سناریوی دوم) در چارچوب لایحه اصلاح قانون مالیاتهای مستقیم، بهبود نسبی در شاخصهای نابرابری ایجاد میکند(کاهش 4/9 درصدی جینی به 0/349). ترکیب مالیات بر جمع درآمد با یک سیاست بازتوزیعی (سناریوی سوم) به طور معناداری نابرابری را کاهش میدهد(کاهش 15/9 درصدی ضریب جینی به 0/309). بنابراین یکپارچهسازی مالیاتی بهتنهایی برای تحقق اهداف بازتوزیعی کافی نبوده و کارایی آن منوط به بازطراحی نرخهای تصاعدی، تخصیص هدفمند درآمدهای مالیاتی به سیاستهای ضدفقر و تقویت شفافیت دادهها و پوشش درآمدهای غیررسمی است.
منحنی زیست¬محیطی کوزنتس
رامین امانی؛ عباس عصاری آرانی
چکیده
پرسش اصلی این پژوهش آن است که آیا استفاده بیشتر از منابع زمین میتواند به افزایش شادکامی کشورها منجر شود یا خیر. بدین منظور، رابطه میان ردپای اکولوژیک و شادکامی در دو گروه کشورهای عضو OECD و کشورهای خاورمیانه با استفاده از مدل پانل گشتاورهای تعمیمیافته استاندارد و دومرحلهای طی دوره 2014 تا 2024 تحلیل شده است. متغیر وابسته شاخص شادکامی ...
بیشتر
پرسش اصلی این پژوهش آن است که آیا استفاده بیشتر از منابع زمین میتواند به افزایش شادکامی کشورها منجر شود یا خیر. بدین منظور، رابطه میان ردپای اکولوژیک و شادکامی در دو گروه کشورهای عضو OECD و کشورهای خاورمیانه با استفاده از مدل پانل گشتاورهای تعمیمیافته استاندارد و دومرحلهای طی دوره 2014 تا 2024 تحلیل شده است. متغیر وابسته شاخص شادکامی و متغیرهای توضیحی شامل ردپای اکولوژیک سرانه و توان دوم آن، شاخص توسعه انسانی، هزینههای مصرفی دولت و شاخص کیفیت نهادی است. نتایج نشان میدهد وقفه اول شادکامی در هر دو گروه کشور مثبت و معنادار است و پایداری شادکامی را تأیید میکند؛ این پایداری در کشورهای خاورمیانه قویتر است. در کشورهایOECD، ضریب ردپای اکولوژیک منفی و ضریب توان دوم آن مثبت است و یک رابطه غیرخطی به شکل U معمولی را آشکار میکند؛ بهگونهای که افزایش مصرف منابع در سطوح پایین و میانی شادکامی را کاهش، اما پس از عبور از آستانهای حدود دو هکتار جهانی شادکامی را افزایش میدهد. در مقابل، در کشورهای خاورمیانه، ضریب ردپای اکولوژیک مثبت و ضریب توان دوم آن منفی است و منحنی U معکوس با نقطه عطف حدود 5/2 هکتار جهانی به دست میآید؛ به این معنا که مصرف بیشتر منابع تنها تا سطحی مشخص شادکامی را افزایش میدهد و فراتر از آن اثر معکوس دارد. بر این اساس، استفاده از منابع زمین تنها در چارچوبی متکی بر توسعه انسانی، حکمرانی کارآمد و مدیریت پایدار منابع میتواند به شادکامی پایدار منجر شود.
آلودگی هوا
نسترن بهمئی؛ فاطمه حسین پور؛ سحر معتمدی؛ امین تبعه ایزدی
چکیده
این مطالعه به بررسی رابطه بین مصرف(تولید) انرژیهای تجدیدپذیر، آلایندههای محیط زیست و توسعه اجتماعی در کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی (OECD) و سازمان کشورهای صادرکننده نفت (OPEC) طی سالهای 1990 تا 2020 میپردازد. با استفاده از دادههای تابلویی و آزمون علیت دومترسکیو-هارلین، نقش توسعه اجتماعی در انتقال مصرف انرژی از منابع فسیلی ...
بیشتر
این مطالعه به بررسی رابطه بین مصرف(تولید) انرژیهای تجدیدپذیر، آلایندههای محیط زیست و توسعه اجتماعی در کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی (OECD) و سازمان کشورهای صادرکننده نفت (OPEC) طی سالهای 1990 تا 2020 میپردازد. با استفاده از دادههای تابلویی و آزمون علیت دومترسکیو-هارلین، نقش توسعه اجتماعی در انتقال مصرف انرژی از منابع فسیلی به انرژیهای پاک تحلیل شده است. شاخص توسعه اجتماعی (SDI) با ترکیب ۱۵ متغیر مرتبط با جمعیتشناسی، آموزش، سلامت و دسترسی به فناوری محاسبه شده است. یافتهها نشان میدهند که در کشورهای OECD، بین SDI و مصرف انرژی تجدیدپذیر (REC) رابطه علیت دوسویه وجود دارد؛ بهگونهای که توسعه اجتماعی موجب افزایش مصرف انرژیهای پاک میشود و بالعکس، گسترش انرژیهای تجدیدپذیر نیز ارتقای شاخصهای اجتماعی را تقویت میکند. همچنین، توسعه اجتماعی در این کشورها با کنترل انتشار CO₂ ارتباط دارد. در مقابل، کشورهای عضو OPEC هیچ رابطه علی معناداری بین SDI و REC یا SDI و CO₂ نشان ندادند و تنها رابطه یکطرفهای از CO₂ به REC مشاهده شد؛ به این معنی که افزایش آلایندهها باعث واکنش نسبی در افزایش مصرف انرژیهای تجدیدپذیر شده است. این تفاوت الگوها نشاندهنده اهمیت سطح توسعه اجتماعی، بلوغ نهادی و ادغام ابعاد اجتماعی و زیستمحیطی در فرآیند گذار انرژی است. بهطور کلی، این پژوهش تأکید میکند که ادغام توسعه اجتماعی و انرژی پایدار برای موفقیت گذار انرژی و کاهش آلایندهها ضروری است.
