نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

• نظر دهمرده ¹
• علی حیدری دیزگرانی ²

¹ گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

² دانشجوی دکتری، گروه اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان،

چکیده

این مطالعه به تحلیل ریشه های ناپایداری مالی دولت در اقتصاد ایران طی دوره ۱۴۰۲-۱۳۵۷ میپردازد. با وجود ادبیات گسترده در مورد پایداری بدهی، شکاف قابل توجهی در درک تعامل ساختاری بین درآمدهای نفتی، تعهدات اجتماعی رو به گسترش و سیاستهای پولی در شکل دهی به پایداری مالی در یک اقتصاد نفتی مانند ایران وجود دارد. برای پرداختن به این خلأ، این پژوهش از یک چارچوب روششناسی با به ‌کارگیری هم‌زمان دو روش مکمل اقتصادسنجی استفاده میکند: مدل تصحیح خطای برداری (VECM) برای شناسایی روابط تعادلی کوتاهمدت و بلندمدت، و روش حداقل مربعات پویا (DOLS) برای برآورد مستقیم و مقاوم ضرایب بلندمدت همچنین، از توابع واکنش آنی و تجزیه واریانس تاریخی برای تحلیل پویایی شوکها استفاده شده است. یافته های این مطالعه نشان میدهد که ناپایداری مالی در ایران ریشه در دو بحران ساختاری دارد: ۱) وابستگی به درآمدهای نفتی که سیاستها را چرخه ای و واکنشی میکند، و ۲) رشد فزاینده تعهدات سازمان تأمین اجتماعی که بودجه را غیرانعطافپذیر می سازد. در مدل بلندمدت، رشد اقتصادی و درآمدهای نفتی پایدار اثر تثبیت کننده دارند، در حالی که رشد نقدینگی و سطح تعهدات اجتماعی بهطور معنی داری ناپایداری را تشدید میکنند. همچنین، درباره پایه پولی، در همه برآوردها شواهد یکسان و قطعی به‌دست نیامده است؛ بنابراین، تفسیر آن با احتیاط ارائه می‌شود. این یافته‌ها نشان می‌دهد که پایداری مالی در ایران علاوه بر وابستگی به درآمدهای نفتی، به نحوه مدیریت تعهدات اجتماعی و انضباط پولی نیز وابسته است.

کلیدواژه‌ها

• تعهدات سازمان تامین اجتماعی
• سیاست پولی
• سیاست مالی
• ناپایداری مالی

موضوعات

• سیاست پولی

عنوان مقاله [English]

Analyzing the determinants of fiscal Unsustainability in Iran: (Evidence from an oil-dependent economy)

نویسندگان [English]

• Nazar Dahmardeh ¹
• Ali Heydari Dizgarani ²

¹ Department of Economics, Faculty of Economics and Administrative Sciences, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran

² PhD student, Department of Economics, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan,

چکیده [English]

This study analyzes the roots of government fiscal instability in the Iranian economy during the period 1978-2024. Despite the extensive literature on debt sustainability, there is a significant gap in understanding the structural interaction between oil revenues, expanding social obligations, and monetary policies in shaping fiscal sustainability in a petroleum economy like Iran. To address this gap, this study uses a methodological framework that simultaneously employs two complementary econometric methods: the Vector Error Correction Model (VECM) to identify short-run and long-run equilibrium relationships, and the Dynamic Least Squares (DOLS) method to directly and robustly estimate long-run coefficients. It also uses instantaneous response functions and historical variance decomposition to analyze the dynamics of shocks. The findings of this study indicate that fiscal instability in Iran is rooted in two structural crises: 1) dependence on oil revenues that makes policies pro-cyclical and reactive, and 2) the growing social security organization liabilities that make the budget inflexible. In the long-run model, economic growth and stable oil revenues have a stabilizing effect, while liquidity growth and the level of social obligations significantly exacerbate instability. Also, regarding the monetary base, the evidence is not uniform and conclusive in all estimates; therefore, its interpretation is presented with caution. These findings indicate that fiscal sustainability in Iran, in addition to dependence on oil revenues, also depends on the way social obligations and monetary discipline are managed.

کلیدواژه‌ها [English]

• Fiscal policy
• Fiscal Unsustainabilty
• Monetary policy
• Social Security Organizations