نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

• ژوان دقیق ¹
• مصطفی باغبانیان ²
• عباس معمارنژاد ²

¹ گروه اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات ،دانشگاه آزاد اسلامی ،تهران ،ایران

² گروه اقتصاد،واحد سنندج،دانشگاه آزاد اسلامی،سنندج ،ایران

چکیده

این مطالعه به بررسی اثرات آستانه‌ای شاخص توسعه انسانی و رشد اقتصادی پایدار بر رابطه میان توسعه مالی و درآمدهای نفتی در کشورهای نفتی در حال توسعه می‌پردازد. با توجه به نقش محوری درآمدهای نفتی در ساختار اقتصادی این کشورها و اهمیت توسعه مالی در تخصیص بهینه منابع، تحلیل غیرخطی این رابطه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. بدین منظور، داده‌های تابلویی مربوط به کشورهای منتخب نفتی خاورمیانه شامل الجزایر، بحرین، مصر، عراق، ایران، اردن، کویت، عمان، عربستان سعودی و امارات متحده عربی طی دوره زمانی 1995 تا 2024 مورد استفاده قرار گرفته است. شاخص توسعه مالی به‌عنوان متغیر وابسته و درآمدهای نفتی، رشد اقتصادی، موجودی سرمایه، درجه باز بودن تجاری، شاخص توسعه انسانی و شاخص رشد اقتصادی پایدار به‌عنوان متغیرهای توضیحی در نظر گرفته شده‌اند. به‌منظور شناسایی رفتار غیرخطی و اثرات آستانه‌ای، از الگوی رگرسیون انتقال ملایم پانل (PSTR) استفاده شده است. پیش از برآورد مدل، آزمون‌های ریشه واحد پانلی لوین–لین–چو نشان‌دهنده پایایی تمامی متغیرها در سطح بوده و نتایج آزمون هم‌انباشتگی پانلی کائو وجود رابطه تعادلی بلندمدت میان متغیرها را تأیید می‌کند. همچنین نتایج آزمون خطی‌بودن حاکی از رد فرضیه خطی و ضرورت استفاده از الگوی غیرخطی PSTR است. نتایج برآورد مدل نشان می‌دهد که با عبور شاخص توسعه انسانی از حد آستانه برآوردشده، اثر درآمدهای نفتی، رشد اقتصادی، موجودی سرمایه و باز بودن تجاری بر توسعه مالی به‌طور معناداری تقویت می‌شود. به‌عبارت دیگر، در سطوح بالاتر توسعه انسانی، کارایی درآمدهای نفتی در ارتقای توسعه مالی افزایش می‌یابد.

کلیدواژه‌ها

• توسعه مالی
• درآمدهای نفتی
• شاخص توسعه انسانی
• رشد اقتصادی پایدار
• کشورهای نفتی در حال توسعه

موضوعات

• اقتصاد کلان

عنوان مقاله [English]

"Examining the Threshold Effects of the Human Development Index and Sustainable Economic Growth on the Relationship between Financial Development and Oil Revenues in Developing Oil-Producing Countries"

نویسندگان [English]

• Zhowan daghigh ¹
• Mostafa baghbanyan ²
• Abbas Memarnejad ²

¹ Department of Economic ,SR.C.,Islamic Azad University ,Tehran,Iran

² Department of Economic ,SR.C.,Islamic Azad University ,Tehran,Iran

چکیده [English]

This study examines the threshold effects of the Human Development Index (HDI) and sustainable economic growth on the relationship between financial development and oil revenues in developing oil-exporting countries. Considering the central role of oil revenues in the economic structure of these countries and the importance of financial development in the optimal allocation of resources, analyzing this nonlinear relationship is of particular significance. To this end, panel data for selected oil-exporting countries in the Middle East, including Algeria, Bahrain, Egypt, Iraq, Iran, Jordan, Kuwait, Oman, Saudi Arabia, and the United Arab Emirates, during the period 1995–2024 were used. Financial development is considered as the dependent variable, while oil revenues, economic growth, capital stock, trade openness, the Human Development Index, and the sustainable economic growth index are treated as explanatory variables. To identify nonlinear behaviors and threshold effects, the Panel Smooth Transition Regression (PSTR) model was employed. Prior to model estimation, the Levin–Lin–Chu panel unit root tests indicated stationarity of all variables at levels, and the Kao panel cointegration test confirmed the existence of a long-run equilibrium relationship among the variables. Moreover, the linearity test results rejected the linearity hypothesis, emphasizing the necessity of using the nonlinear PSTR model. The estimation results indicate that when the Human Development Index exceeds the estimated threshold, the effects of oil revenues, economic growth, capital stock, and trade openness on financial development are significantly strengthened.

کلیدواژه‌ها [English]

• Financial development
• oil revenues
• Human Development Index
• sustainable economic growth
• developing oil-exporting countries