نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

• فاطمه حسین پور ¹
• نسترن بهمئی ²
• سحر معتمدی ³
• امین تبعه ایزدی ³

¹ استادیار دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر

² خوزستان، خرمشهر،بلوار علی ابن ابیطالب دانشگاه علوم و فنون دریایی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، گروه اقتصاد و بیمه دریا

³ خوزستان، خرمشهر،بلوار علی ابن ابیطالب دانشگاه علوم و فنون دریایی، دانشکده اقتصاد و مدیریت،

چکیده

این مطالعه به بررسی رابطه بین مصرف(تولید) انرژی‌های تجدیدپذیر، آلاینده‌های محیط زیست و توسعه اجتماعی در کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی (OECD) و سازمان کشورهای صادرکننده نفت (OPEC) طی سال‌های 1990 تا 2020 می‌پردازد. با استفاده از داده‌های تابلویی و آزمون علیت دومترسکیو-هارلین، نقش توسعه اجتماعی در انتقال مصرف انرژی از منابع فسیلی به انرژی‌های پاک تحلیل شده است. شاخص توسعه اجتماعی (SDI) با ترکیب ۱۵ متغیر مرتبط با جمعیت‌شناسی، آموزش، سلامت و دسترسی به فناوری محاسبه شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که در کشورهای OECD، بین SDI و مصرف انرژی تجدیدپذیر (REC) رابطه علیت دوسویه وجود دارد؛ به‌گونه‌ای که توسعه اجتماعی موجب افزایش مصرف انرژی‌های پاک می‌شود و بالعکس، گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر نیز ارتقای شاخص‌های اجتماعی را تقویت می‌کند. همچنین، توسعه اجتماعی در این کشورها با کنترل انتشار CO₂ ارتباط دارد. در مقابل، کشورهای عضو OPEC هیچ رابطه علی معناداری بین SDI و REC یا SDI و CO₂ نشان ندادند و تنها رابطه یک‌طرفه‌ای از CO₂ به REC مشاهده شد؛ به این معنی که افزایش آلاینده‌ها باعث واکنش نسبی در افزایش مصرف انرژی‌های تجدیدپذیر شده است. این تفاوت الگوها نشان‌دهنده اهمیت سطح توسعه اجتماعی، بلوغ نهادی و ادغام ابعاد اجتماعی و زیست‌محیطی در فرآیند گذار انرژی است. به‌طور کلی، این پژوهش تأکید می‌کند که ادغام توسعه اجتماعی و انرژی پایدار برای موفقیت گذار انرژی و کاهش آلاینده‌ها ضروری است.

کلیدواژه‌ها

• انرژی تجدیدپذیر
• توسعه اجتماعی
• انتشار CO2

موضوعات

• آلودگی هوا

عنوان مقاله [English]

Comparative Analysis of the Bidirectional Relationship between Renewable Energy, Environmental Pollution, and Social Development in OPEC and OECD Countries

نویسندگان [English]

• Fatimah Hosseinpour ¹
• nastaran bahmaei ²
• motamedi sahar ³
• amin Tabae Izady ³

¹ , Khorramshahr University of marine Science and Technology

² Faculty of economics and Management، Khorramshahr University of marine Science and Technology, Khorramshahr، Iran

³ Faculty of economics and Management، Khorramshahr University of marine Science and Technology, Khorramshahr، Iran

چکیده [English]

This study investigates the relationship between renewable energy consumption and production, environmental pollutants, and social development in member countries of OECD and OPEC over the period 1990–2020. Using panel data and the Dumitrescu–Hurlin causality test, it examines the role of social development in facilitating the transition from fossil fuel-based energy consumption to cleaner energy sources. The Social Development Index (SDI) is constructed by aggregating fifteen indicators related to demographics, education, health, and access to technology, reflecting both societal capacity and welfare outcomes. The findings indicate that in OECD countries, a robust bidirectional causal relationship exists between SDI and renewable energy consumption (REC), meaning that improvements in social development promote higher renewable energy use, while the expansion of renewable energy, in turn, reinforces social development indicators. Furthermore, social development in these countries is significantly associated with better control of CO₂ emissions. In contrast, OPEC countries show no statistically significant causality between SDI and REC or SDI and CO₂ emissions. The only meaningful link is a unidirectional causality from CO₂ emissions to REC, suggesting that rising pollution levels provoke a reactive increase in renewable energy adoption rather than proactive social development-driven change. These contrasting patterns underscore the importance of social development levels, institutional maturity, and the integration of social and environmental dimensions in shaping energy transition processes. Overall, this research emphasizes that integrating social development and sustainable energy policies is crucial for successful energy transitions and effective reduction of environmental pollutants.

کلیدواژه‌ها [English]

• Renewable Energy
• Social Development
• CO₂ Emissions