دانشگاه پیام نور پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی 2228-5954 16 63 2026 06 22 Analyzing the determinants of fiscal Unsustainability in Iran: (Evidence from an oil-dependent economy) تحلیل عوامل تعیین کننده ی ناپایداری مالی در ایران: ( شواهدی از یک اقتصاد نفتی وابسته) 38 13 13173 10.30473/egdr.2026.77779.7123 FA نظر دهمرده استاد، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران 0000-0001-7344-1796 علی حیدری دیزگرانی دانشجوی دکتری، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران Journal Article 2026 04 17 This study analyzes the roots of government fiscal instability in the Iranian economy during the period 1978-2024. Despite the extensive literature on debt sustainability, there is a significant gap in understanding the structural interaction between oil revenues, expanding social obligations, and monetary policies in shaping fiscal sustainability in a petroleum economy like Iran. To address this gap, this study uses a methodological framework that simultaneously employs two complementary econometric methods: the Vector Error Correction Model (VECM) to identify short-run and long-run equilibrium relationships, and the Dynamic Least Squares (DOLS) method to directly and robustly estimate long-run coefficients. It also uses instantaneous response functions and historical variance decomposition to analyze the dynamics of shocks. The findings of this study indicate that fiscal instability in Iran is rooted in two structural crises: 1) dependence on oil revenues that makes policies pro-cyclical and reactive, and 2) the growing social security organization liabilities that make the budget inflexible. In the long-run model, economic growth and stable oil revenues have a stabilizing effect, while liquidity growth and the level of social obligations significantly exacerbate instability. Also, regarding the monetary base, the evidence is not uniform and conclusive in all estimates; therefore, its interpretation is presented with caution. These findings indicate that fiscal sustainability in Iran, in addition to dependence on oil revenues, also depends on the way social obligations and monetary discipline are managed. این مطالعه به تحلیل ریشه های ناپایداری مالی دولت در اقتصاد ایران طی دوره ۱۴۰۲-۱۳۵۷ میپردازد. با وجود ادبیات گسترده در مورد پایداری بدهی، شکاف قابل توجهی در درک تعامل ساختاری بین درآمدهای نفتی، تعهدات اجتماعی رو به گسترش و سیاستهای پولی در شکل دهی به پایداری مالی در یک اقتصاد نفتی مانند ایران وجود دارد. برای پرداختن به این خلأ، این پژوهش از یک چارچوب روششناسی با به ‌کارگیری هم‌زمان دو روش مکمل اقتصادسنجی استفاده میکند: مدل تصحیح خطای برداری (VECM) برای شناسایی روابط تعادلی کوتاهمدت و بلندمدت، و روش حداقل مربعات پویا (DOLS) برای برآورد مستقیم و مقاوم ضرایب بلندمدت همچنین، از توابع واکنش آنی و تجزیه واریانس تاریخی برای تحلیل پویایی شوکها استفاده شده است. یافته های این مطالعه نشان میدهد که ناپایداری مالی در ایران ریشه در دو بحران ساختاری دارد: ۱) وابستگی به درآمدهای نفتی که سیاستها را چرخه ای و واکنشی میکند، و ۲) رشد فزاینده تعهدات سازمان تأمین اجتماعی که بودجه را غیرانعطافپذیر می سازد. در مدل بلندمدت، رشد اقتصادی و درآمدهای نفتی پایدار اثر تثبیت کننده دارند، در حالی که رشد نقدینگی و سطح تعهدات اجتماعی بهطور معنی داری ناپایداری را تشدید میکنند. همچنین، درباره پایه پولی، در همه برآوردها شواهد یکسان و قطعی به‌دست نیامده است؛ بنابراین، تفسیر آن با احتیاط ارائه می‌شود. این یافته‌ها نشان می‌دهد که پایداری مالی در ایران علاوه بر وابستگی به درآمدهای نفتی، به نحوه مدیریت تعهدات اجتماعی و انضباط پولی نیز وابسته است. https://egdr.journals.pnu.ac.ir/article_13173_334409846a15e068c0d3889bbe5b71ce.pdf