دانشگاه پیام نور پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی 2228-5954 16 63 2026 06 22 " The Impact of the Composite Energy Security Index on Economic Growth, Evidence from Developed and Developing Countries" تأثیر شاخص ترکیبی امنیت انرژی بر رشد اقتصادی، شواهدی از کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه 13165 10.30473/egdr.2026.76964.7092 FA آزاده محرابیان گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و حسابداری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.aza.mehrabiyan@iauctb.ac.ir مهرداد گلستانه گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و حسابداری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. mehrdad.golestane@gmail.com رویا سیفی پور گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و حسابداری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. (نویسنده مسؤل) roy.seyfipour@iauctb.ac.ir علی اکبر خسروی نژاد گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و حسابداری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. khosravinejad@gmail.com Journal Article 2025 12 27 Energy security, as a key factor in economic growth, plays a crucial role in development, reducing economic uncertainties, and enhancing productivity. However, empirical evidence suggests that its impact on economic growth is not uniform across countries and may be influenced by the level of human development. Accordingly, this study investigates the nonlinear relationship between energy security and economic growth, emphasizing the threshold role of the Human Development Index (HDI). To this end, a composite energy security index was first calculated using Principal Component Analysis (PCA). Subsequently, its effect on economic growth was estimated using a Panel Threshold Kink Model (PTKM). The sample comprises developed and developing countries over the period 2000 to 2023, a timeframe selected due to contemporary energy security concerns. The results indicate that the effect of energy security on economic growth depends on the level of human development. Specifically, after the HDI surpasses a certain threshold, the intensity of energy security’s impact on economic growth strengthens. The findings also reveal that countries with higher levels of human development characterized by greater human capital, better institutional quality, and superior technological capacity are more capable of harnessing the benefits of energy security. Overall, the results underscore the simultaneous importance of enhancing both energy security and human development in achieving sustainable economic growth. امنیت انرژی به‌عنوان یکی از عوامل کلیدی رشد اقتصادی، نقش مهمی در توسعه و کاهش نااطمینانی‌های اقتصادی و ارتقای بهره‌وری ایفا می‌کند. بااین‌حال، شواهد تجربی نشان می‌دهد که اثر امنیت انرژی بر رشد اقتصادی در کشورهای مختلف یکنواخت نبوده و می‌تواند تحت تأثیر سطح توسعه انسانی قرار گیرد. بر این اساس، پژوهش حاضر به بررسی رابطه غیرخطی میان امنیت انرژی و رشد اقتصادی با تأکید بر نقش آستانه‌ای شاخص توسعه انسانی (HDI) می‌پردازد. برای این منظور، ابتدا شاخص ترکیبی امنیت انرژی با استفاده از روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) محاسبه گردید و سپس اثر آن بر رشد اقتصادی در قالب مدل پانل آستانه‌ای شکسته (PTKM) برآورد گردید. جامعه آماری این پژوهش شامل کشورهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه طی دوره زمانی 2000 الی 2023 مورد بررسی قرار گرفته است. این دوره با توجه به مسایل امنیت انرژی انتخاب گردیده است. نتایج نشان می‌دهد که اثر امنیت انرژی بر رشد اقتصادی وابسته به سطح توسعه انسانی بوده و پس از عبور HDI از مقدار آستانه، شدت اثرگذاری امنیت انرژی بر رشد اقتصادی تقویت می‌شود. یافته‌ها همچنین بیانگر آن است که کشورهایی با سطوح بالاتر توسعه انسانی، به دلیل برخورداری از سرمایه انسانی بیشتر، کیفیت نهادی و ظرفیت فناورانه مناسب‌تر، توان بیشتری در بهره‌گیری از مزایای امنیت انرژی دارند. در مجموع، نتایج پژوهش بر اهمیت همزمان ارتقای امنیت انرژی و توسعه انسانی در دستیابی به رشد اقتصادی پایدار تأکید می‌کند.