دانشگاه پیام نور پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی 2228-5954 15 59 2025 06 22 Spatial dynamic panel effect of Fintech on smart financial development (case study: Iranian provinces) اثر پانلی پویای فضایی فین‌تک بر توسعه مالی هوشمند (مطالعه موردی: استان‌های ایران) 57 41 12080 10.30473/egdr.2025.73441.6949 FA مریم پشته کشی دانشجوی دکتری اقتصاد شهری و منطقه‌ای دانشگاه رازی، ایران. سهراب دل انگیزان دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه رازی، ایران. آزاد خانزادی استادیار گروه اقتصاد دانشگاه رازی Journal Article 2025 01 14 The impact of FinTech panel on smart financial development is a relatively new research area. Despite a rich body of literature on the drivers of financial development and the role of FinTech in achieving financial inclusion, significant questions remain unanswered. In this study, by introducing and constructing a smart financial development index, we investigate the impact of financial technologies on the performance of smart financial development for Iranian provinces during the period 2011-2021, using the dynamic spatial panel method. Based on spatial econometrics tests, the Spatial Autoregressive (SAR) approach was used to estimate the relationships between the model's variables. The estimation results show that with an increase in financial technology variables, trade openness, and institutional quality index, smart financial development increases. Furthermore, during the studied period, an increase in price levels had an inverse effect on smart financial development. The estimated value of the spatial lag variable is positive and significant at the one percent level, indicating that an increase in smart financial development in a particular province leads to an increase in smart financial development in neighboring provinces. اثر پانلی فین‌تک بر توسعه مالی هوشمند یک حوزه تحقیقاتی نسبتاً جدید است که علیرغم مجموعه‌ای غنی از ادبیات در مورد محرک‌های توسعه مالی و نقش فین‌تک در دستیابی به شمول مالی، سؤالات برجسته‌ای در آن بی‌پاسخ باقی ‌مانده‌اند. در این مطالعه با معرفی و ساخت شاخص توسعه مالی هوشمند؛ به بررسی تأثیر نقش فناوری‌های مالی بر عملکرد توسعه مالی هوشمند برای استان‌های ایران در بازه زمانی 1400-1390 با استفاده از روش پانل فضایی پویا، پرداخته ‌شده است. با توجه به آزمون‌های اقتصاد‌سنجی فضایی از رویکرد SAR برای برآورد روابط بین متغیرهای مدل استفاده شده است و نتایج برآورد مدل نشان می‌دهد که با افزایش متغیرهای فناوری مالی، باز بودن تجاری و شاخص کیفیت نهادی، توسعه مالی هوشمند افزایش می‌یابد. همچنین در دوره زمانی مورد بررسی پژوهش، افزایش سطح قیمت‌ها دارای تأثیر معکوس بر توسعه مالی هوشمند بوده است. مقدار برآوردی متغیر وقفه فضایی، مثبت و در سطح یک درصد معنی‌دار می‌باشد که نشان‌دهنده این موضوع است که افزایش در توسعه مالی هوشمند در یک استان خاص منجر به افزایش توسعه مالی هوشمند در استان‌های همسایه می‌شود.